wonen en werken in Dakar

In de schaduw van de moskee en de vrije wil van Ahmed Marcouch

2010-12-05T08:23:00.003Z

Aan het strand van Yoff staat een groot en mooi wit geschilderd gebouw, een mausoleum. In de namiddag liggen, lopen of sporten er honderden jongeren het liefst met een MP3 met oordopje aangesloten in een oor. Het andere oor blijft vrij om naar de vrienden te luisteren of naar de oceaan.

Seydina Limamou LAYE is in 1843 geboren in het vissersdorp Yoff. Hij is nooit naar school geweest en heeft jarenlang als visser gewerkt. Rond zijn 40ste levensjaar overleed zijn moeder en kort daarna besloot hij het woord van Allah uit te dragen. Zijn volgelingen zijn de ‘Layene’ die jaarlijks in de maand augustus samenkomen op het terrein van het grote mausoleum in Yoff, onder de rook van Dakar. De achtergronden van de Layene en waar zij in geloven en hoe zij daar naar handelen wordt uiteengezet op een meertalige website www.layene.sn

Tweede Kamerlid Ahmed Marcouch werd in November 2010 door het dagblad Trouw naar zijn visie gevraagd op de ‘vrije wil’. Citerend: „Leuk dat Trouw zo’n vraag stelt. Maar ik weet wat zo’n visie met mensen doet: het maakt ze passief. Veel moslims leven in het lotsdenken. „Ze geloven dat de getuigenis, de aalmoes, de ramadan, bidden en de hadj (de bedevaart naar Mekka, red.) hen superieur maakt, beter dan anderen. Ook als ze slechte vaders zijn, geen werk hebben of hun opleiding niet hebben afgemaakt. Zolang ze de rituelen maar hebben geëerbiedigd, is wat in het leven volgt te wijten aan het lot. Dat is ook een vorm van leven zonder vrije wil: als individu kom je er nauwelijks aan te pas. „Het is een gevaarlijke en contraproductieve houding. Wordt de toekomst van je kinderen bepaald door het lot, dan hoef je hen niet op te voeden. En je hoeft ook niet je best te doen bij sollicitaties.”

Het woord ‘lotsdenken’ is niet te vinden in de woordenboeken. Het zal een combinatie zijn van het religieuze begrip ‘predestinatie’, het fatalisme en het lot - het noodlot. Ofwel alles is voorbestemd en je kan daar geen invloed op uit oefenen. Dit alles staat lijnrecht op het principe van de eigen ‘vrije wil’ waarvan de ontwikkeling nauw is verbonden met (op)voeding en de kans om kennis te vergaren. De kans om kennis te vergaren is weer nauw verbonden met politieke beslissingen zoals voldoende onderwijsmogelijkheden die op kwaliteit en op de vraag en het aanbod uit de arbeidsmarkt zijn afgestemd.

Bij de Layene staan de lessen ofwel getuigenissen van Seydina Limamou Laye en zijn opvolgers centraal op studiedagen en de vele bijeenkomsten. Daar gaat veel tijd in zitten voor de grote schare volgelingen. Hierdoor is de infrastructuur van Yoff nooit echt van de grond gekomen ondanks de meer dan zestig raadsleden. Yoff maakt een verwaarloosde en vervuilde indruk. De bouwkundig staat van het gemeentehuis representeert wat zich in het gehele stadje afspeelt. Het merendeel van de huizen en gebouwen zijn niet afgebouwd. De publieke scholen zien er uit als ruines en de klassen zijn overvol. Wie het kan betalen stuurt zijn kinderen naar de vele kleine en grote privé-scholen die echter niet veel hogere kwaliteit bieden. Als je te arm bent voor de privé-scholen maar wel wat geld over hebt dan kunnen de kinderen naar de zogenaamd Franco-Arabe scholen waar een mengeling van Koran en Frans onderwijs wordt gegeven. Ook in deze scholen het beeld van overvolle en verveloze klassen.

Als men rond Layene een tevredenheids onderzoek zou houden dan zou de klachtenlijst zeer groot zijn. Aan het geloof wordt immers niet getwijfeld dus dat zit wel goed. Men klaagt echter wel veel over het gebrek aan inkomsten en hiermee wordt niet altijd inkomsten uit werk mee bedoeld. Het gebrek aan gezondheidszorg, sanitaire voorzieningen, gratis onderwijs, werk voor (on) geschoolden. Deze problematiek wordt geheel aan de Staat verweten. De overheid zou corrupt zijn en alle inkomsten zelf houden! Op de vraag of de bevolking bereid is belasting te betalen over inkomsten (uit werk of uit giften) wordt afkeurend gereageerd. De overheid zou immers alles opmaken en niet aan de bevolking besteden!

Er zijn alhier maar weinigen die zich realiseren dat democratisch geïnde belastingen tot een verbetering van de leefomstandigheden voor iedereen zou kunnen leiden. Is dit de ‘contraproductieve’ houding waar Markouch over spreekt? Is dit de passieve houding vanwege het ‘lotsdenken’ die zo kenmerkend zou zijn voor Islamieten in bijvoorbeeld Afrika? Natuurlijk er moet wel ‘werk’ zijn. Maar dan moet er ook gewerkt worden. En stel dat Toyota, Unilever, Johnson & Johnson en nog vele andere producenten en aantal fabrieken in Yoff zou plaatsen dan moet er ernstig rekening gehouden worden met het grote aantal Islamitische, Christelijke en andere officiële feest en vrije dagen in Senegal. Dit nog los van het grote aantal religieuze feesten en bidmomenten per dag. En daarnaast het aantal benodigde vrije dagen voor het bijwonen van geboortes, huwelijken en begrafenissen die traditioneel bezocht moeten worden ook als de familie honderden kilometers verder woont.

De productiviteit in de fabrieken zou op minder dan 50% uit komen. Of je moet het dubbele aantal benodigde personeelsleden inhuren. Het bijscholen van medewerkers zou echter opnieuw een productiviteitsverlies meebrengen o.a. vanwege de lage kwaliteit van het genoten onderwijs. Investeerders hebben het in Senegal ook niet echt makkelijk. Men wordt weliswaar met open armen ontvangen maar al snel wordt men in de bovenste lagen van gecorrumpeerde adviseurs opgenomen en als je dan niet goed op let dan is er al veel van het investeringsgeld besteed vóór dat je ook maar iets van de grond hebt kunnen krijgen. Waar Abraham de mosterd haalde staat niet in de Koran. Maar hier weten de vaak zeer intelligente mensen dat bijzonder goed. De bijzonder hartelijke ontvangsten en grote gastvrijheid zijn over het algemeen zeer gemeend. Maar het vangen van gratis vissen en het jagen op vrij wild zit in het bloed van bijna iedere bewoner van Senegal.

Er zijn aldus nog vele bergen te verzetten voordat ook Senegal zich kan ontwikkelen naar een land waar de ‘vrije wil’ zich in de persoonlijkheid van de burgers kan ontvouwen. Zo’n grote verandering impliceert natuurlijk dat de bewoners het ‘Goddelijke’ in zich zelf moeten zoeken en zich niet afhankelijk moeten laten maken van wat de buren en andere geestelijk leiders hun voorhouden. Het vergt een andere kijk op religieuze, ethische en morele vraagstukken. Met name de acceptatie dat niet God maar het individu bepaalt of er vooruitgang te boeken is.

De oude volksvertellers hebben hier steeds minder te vertellen. De jeugd trekt massaal naar de internet cafés en de Senegalese Hip Hoppers en Rappers vertellen in een aantrekkelijke mengelmoes van lokale talen en in het Frans en Engels hoe het ook anders en beter zou kunnen. Er zit wel degelijk muziek in dit land!

Mislukte hulp in Dakar?

2010-08-30T07:36:00.003Z

Goed nieuws voor de tegenstanders van ontwikkelingshulp en de critici op de ontwikkelingssamenwerking. In de afgelopen 2 jaar zijn er meer dan 50 buitenlandse organisaties in Dakar opgehouden met hulpverlenen. Noodgedwongen door de opdrogende donatiebronnen hebben zij zich schielijk terug getrokken. Met als belangrijkste excuus de mondiale crisis. Deze teruggang is nog niet aan haar eind. Veel voorheen goedlopende sociale of onderwijs projecten in Dakar en omstreken hebben het zeer moeilijk.

Yoff is de grootste wijk van Dakar, officieel wonen er officieel 60.000 mensen. Inofficieel zijn er meer dan 120.000 inwoners. Van dit grotere aantal leven er meer dan 70% op de armoede grens, vaak onder barre omstandigheden. Gelukkig doet de Overheid er wat aan. De wet tegen het bedelen op straat is nieuw leven ingeblazen. Momenteel buigt de Rechtbank in Dakar zich over een aantal zaken tegen volwassenen die er van worden ‘verdacht’ op straat te bedelen.

De Senegalese Association Dakarkids heeft de afgelopen jaren zeer intensief meegewerkt aan een lobby tegen de vele illegale Koranschooltjes die niets anders deden dan 10tallen kinderen 14 uur per dag de straat op te sturen om te bedelen. In Yoff waren er in 2007 nog meer dan 40 Daara’s inmiddels zijn er minder dan 5 over die hoofdzakelijk kinderen uit Guinee laten bedelen. Het merendeel van de geweerde Senegalese Talibe’s is nu gewoon weer terug bij hun ouders.

Een interessante ontdekking na onderzoek door Association Dakarkids in samenwerking met o.a. catis.nl was, dat de buitenlandse hulp aan de bedelende kinderen juist nieuwe Koranschooltjes aantrok. Het in 2005 in het leven geroepen opvangproject Dakarkidz in Yoff werd al snel bekend bij andere leiders van Koranschooltjes of bracht volwassen mannen die eerst bijvoorbeeld automonteur waren in een slechtlopend eigen bedrijfje er toe om zelf maar een Koranschooltje met eigen dorpskinderen op te zetten. Vanaf 2005 tot 2008 kwam er bijna maandelijks een nieuwe Koranschool bij in Yoff.

De Daara/Koranschool van Dakarkidz betaalde immers de Marabout een salaris en de kinderen leken een redelijk goed leven te hebben in het opvanghuis te Yoff, wat achteraf bepaald niet het geval was. Het nieuws raakte al snel bekend bij de collega’s van goed betaalde Dakarkidz Marabout. In 2007 bleek echter dat er naast de 22 Talibe’s meer dan 20 andere familieleden of vrienden van de Marabout meegenoten van de goede gaven uit Nederland. Ook de buitenlandse leiding van het Dakarkidz project leefde vanaf 2005 tot 2007 redelijk tot zeer goed van de extra inkomsten die het project genoot uit diverse buitenlandse potjes.

Een diplomatieke oplossing om de gerezen misstanden op te lossen stuitte op soms heftige tegenstand van de toenmalige leiding en bij sommige medewerkers die hun luxe positie dreigden te verliezen. Het ging immers om hun boterham waar zij overigens weinig voor deden. De nieuwe coördinator maar ook verschillende kritische medewerkers (dus tegenstanders) werd het leven op sommige momenten zeer zuur gemaakt. Terecht ontslagen medewerkers maakten amok, stalen goederen van de organisatie mee en schreven roddelacties op het internet. De bevolking in Yoff wist echter wel beter en waren een grote steun voor de ‘opruimers’.

Vanaf 2007 werden de inkomsten uit buitenlandse donaties ingezet om nieuwe werkvormen te ontwikkelen die voornamelijk aan de meest kwetsbare groeperingen ten goede zouden komen. Er was immers nooit eerder onderzoek gedaan naar welke vorm van opvang, scholing en begeleiding van straatkinderen wél effectief zou zijn. Ook moest duidelijk gaan worden welk type onderwijzer en opvoeder geschikt zou zijn. Toen in 2009 de relatief genereuze donaties van Dakarkidz Nederland ophielden voelde de organisatie in Yoff zich behoorlijk in de steek gelaten door de Nederlanders. Waarom? Omdat je na een heldere toezegging en tijdens een opbouwproces niet zomaar weg kan lopen. Tegelijkertijd werd echter duidelijk dat veel andere door buitenlanders ondersteunde projecten in Senegal hun ‘hulp’ kwijt raakten.

Vanaf 2009 werd het steeds duidelijker dat er ook voor de Dakarkids projecten uit o.a. Nederland nog nauwelijks fondsen zouden komen. De Goede Doelen markt in Nederland rolt met elkaar over de grond over elke Euro en ook de publieke opinie raakt overspoeld met negatieve berichten over het ontwikkelingswerk. Men werd ‘hulpmoe’. De kritiek op het ontwikkelingswerk is niet geheel onterecht. Hulp leid immers in vele gevallen tot afhankelijkheid en niet altijd tot zelfstandig. Er moet aldus goed gekeken worden naar de verdeling van de beschikbare fondsen en gezocht worden naar duurzame samenwerking.

Dakarkids Senegal is al vanaf 2008 naar samenwerking gaan zoeken met lokale hulpverlenende stichtingen die hun 'eigen broek' op weten te houden. Typerend was hun geslotenheid met betrekking tot hun inkomsten en effectiviteit van de door hen geboden hulp. Toch was de doelgroep het zelfde en door het afnemen van de inkomsten gingen vanaf begin 2010 de deuren en de boeken langzaam maar zeker open. Over twee zaken werd men het onderling al snel eens. Door de grote werkeloosheid en het gebrek aan werk is Yoff arm en de overheid armlastig. Ten tweede het ontbreekt in Yoff aan goed gecoördineerde hulpverlening en doorverwijzing. Er is dus werk aan de winkel. Werkgelegenheid stimulerende projecten initiëren en het opzetten van een sociaal dienstencentrum voor de bevolking waar men doorverwezen kan worden naar de verschillende hulp projecten die ieder een eigen specialiteit hebben.

Van fouten leren binnen Dakarkids!

2010-03-05T13:06:00.001Z

Er is hier even wat economische rust binnen de projecten. Dwz, eindelijk kwam de Senegalese sponsor, die al in oktober had toegezegd, over de brug. De belangstelling in Dakar voor de werkwijze van Dakarkids wordt op lokaal niveau steeds groter. Men is hier super verbaasd over de hoge kwaliteit en de behaalde resultaten zonder dat er grote borden met woorden als 'Persévérance” of Institut d’Excellence' etc. op de muren van onze gebouwen staat. Wij besteden ons weinige geld liever aan de inhoud.

Als wij de belangstellenden uitleggen dat wij ons op duurzaamheid en (Senegalese) zelfstandigheid van de projecten richten dan is iedereen blij verrast. De Senegalesen zijn al die grote en kleine ONG's die komen en gaan meer dan zat. Ze zijn veeleisend, snappen weinig van de cultuur en tradities, stellen zichzelf centraal en niet de doelstelling en verdwijnen dan schielijk na een paar jaar. Bevoogding is ook zo ouderwets maar zit traditioneel diep geworteld in de mensheid. Zij nemen ook mensen in dienst uit Senegal die op 'hun' niveau zitten en die weten om te gaan met 'buitenlanders'. Hoog salaris, duur secretariaat, 4 wheel drives en veel vergaderingen met veel onleesbare rapportages.

Helaas, dat hebben wij allemaal niet bij Dakarkids! De overhead en de kantoorkosten voor interne administratie en begeleiding van alle projecten inclusief de fondsenwerving in het buitenland is altijd lager dan 5%. De mensen die dit werk doen hebben ook nog pedagogische taken binnen de projecten. Het mes moet bij ons immers wel aan twee kanten snijden. Bestuurskosten zijn er nauwelijks en alle budgetten bij elkaar opgeteld komen niet hoger uit dan circa 3000 euro per maand. Dat wij er op toezien dat de rijken alhier niet rijker worden maar juist ook via ons een bijdrage leveren aan de opkomende en nog ontbrekende middenstand in een worstelend ontwikkelingsland is dan mooi meegenomen.

Wat wij hier dus “fout” doen is dat we niet van de daken schreeuwen hoe goed we zijn. We drukken ook geen folders met zielige kinderen en hebben geen enge verhalen over leed op de website. We leren hier de kinderen en de volwassenen aan zichzelf te werken. Wij hebben geen tijd en geld om donateurs tevreden te stellen door hun op een groot podium te zetten. Dankbaar zijn wij echter wel voor alle hulp die wij ontvangen. Wij bewaken de privacy van de kinderen door hen niet al te vaak af te beelden. Wij bewaken de privacy van de gulle gever die anoniem wil blijven. Wij draaien elke cent 3x om voordat wij hem uitgeven. Wij stellen de kinderen centraal en niet de volwassenen. Wij leggen de verantwoordelijkheid voor een gift of een uitgave altijd terug bij de gever of de uitvoerder.

Iedereen een kans geven houdt ook risico nemen in. Wij hebben grote mensen binnen de projecten gehad die niet waar maakten wat zij beloofden. Het waren Senegalezen en gecorrumpeerde buitenlanders. Pas na maanden kun je zien of iemand het 'waar' maakt of niet. Afscheid nemen van deze mensen is altijd emotioneel en soms ook duur. Gelukkig staan hier weer verassend leuke gebeurtenissen tegen over. Bezoekers die langs kwamen en weinig lieten merken van hetgeen zij opmerkten, maar ons achteraf een grote som geld schonken of een grote hoeveelheid materiaal. Wij weten nu, dat als je niet bij ons op bezoek bent geweest je ook geen idee hebt wat wij hier doen. Websites en mails praten immers niet, zij ruiken naar niets en nemen ook nog eens tijd in beslag van de gehaaste medemens in een ver land.

Uitleggen en vertellen aan buitenlanders waarom wij hier nog niet zonder hulp kunnen is toch ook vertellen dat wij nog kleine kinderen zijn die een westers looprekje nodig hebben. Het is zelfs te vergelijken met de woede van de Papoea’s op West Nieuw-Guinea over de plannen van de Nederlandse Regering met het Waddengebied. Wie heeft het aan hen verteld en op welke wijze? Binnen Dakarkids doen wij niet aan politiek en religie. Als wij de kinderen goed begeleiden maken zij later wel de juiste keuze.

Een 'Bonne Equipe' rond Dakarkids zonder Z

2010-02-11T22:37:00.035Z

De financiële crisis heeft veel hulpprojecten in Afrika niet ongemoeid gelaten. In Oktober 2008 kreeg Dakarkids Senegal al de eerste signalen uit Nederland. In Maart 2009 kreeg Dakarkids Senegal van haar belangrijkste partner in Nederland te horen, dat hun bemoeienissen per 30 juni 2009 beëndigd zouden worden. De verbazing en teleurstelling in Senegal was zeer groot. Het ging immers om een die niet zomaar opnieuw de straat op gestuurd konden worden. Uitleg over de redenen om zich terug te trekken werden niet echt geven. De 'crisis' was het antwoord!

In de voorgaande jaren was het budget al minder geworden vanwege het annuleren van o.a. de Parijs - Dakar Rally 2008. Het idee om Dakarkidz op te richten was immers voortgekomen uit deze Rally en gekoppeld aan hun commerciële activiteiten. Dakarkidz Senegal heeft door Dakarsport.com en door de inzet van vele anderen een voorspoedige groei doorgemaakt. Die in juli 2009 abrupt bleek te eindigen.

Gelukkig heeft dakarsport.com/St. Dakarkidz alsnog tot eind december een zeer veel kleinere maandelijkse bijdrage geleverd en waren er vele andere niet aan dakarsport.com gelieerde donateurs die Dakarkids Senegal een buitengewoon warm hart hebben toegedragen. Hierdoor kon Dakakrids Senegal blijven bestaan. Dakarkidz Senegal bestaat nog steeds en is actiever dan ooit. Na de opstart fase van de afgelopen jaren is er nu een periode van werken aan de duurzaamheid aangebroken. Niet makkelijk in een land waar het aan veel ontbreekt.

In het afgelopen jaar is er hard aan een vernieuwde opzet gewerkt die Association Dakarkids beter beschermd tegen het onverhoeds wegvallen van buitenlandse donaties. Inmiddels heeft het project in Senegal dan ook vele nieuwe kleine en grote partners gevonden in vele landen buiten Senegal en Nederland.

Sinds dakarkids een 100% Senegalese Association geworden was het ook een goed moment om ook de naam te veranderen. Er bleken veel misverstanden te ontstaan in Nederland maar ook in Senegal over de Z. De nieuwe site draagt ook niet voor niets de naam dakarkids.info
Hierdoor wordt Dakarkids makkelijker gevonden in o.a. alle internationale charitatieve zoekmachines. Maar is vooral makkelijker te onthouden voor de Franstalige Senegalezen.

De leiding van Dakarkids Senegal is in handen van een zeer kundig en onbetaald team met een heldere organisatie structuur. Een team wat dagelijks werkt met de kinderen én de lokale bevolking aan de verdere uitbouw van de inmidels zeer populaire Dakarkids activiteiten in het zeer arme Yoff. Association Dakarkids is sinds 1 januari 2008 een autonoom en 100% Senegalees project. Het wordt bijgestaan door een grote groep van kundige adviseurs uit Senegal en vele andere landen in de wereld. Dit alles is Dakakridz.nl willens wetens ontgaan gezien de zeer onduidelijke tekst op hun "afgesloten" website.

Momenteel wonen en/of werken er meer dan 90 kinderen aan hun toekomst in Villa 1 en Villa 2 of in een extern gebouw met een prachtig klas. Nog steeds bezoeken 10tallen straatkinderen de medische post en ook vele radeloze ouders zoeken advies. De Dakarkids sportclubs tellen meer dan 250 leden en het aantal lokale vrijwilligers wat de activiteiten ondersteunt is circa 35.

Mail: dakarkids@gmail.com

IKEA in Dakar?

2010-01-26T05:57:00.001Z

In ons schooltje was de aluminium buitendeur door wind en roest volledig uiteen gevallen. Er zijn in Senegal twee kwaliteiten verkrijgbaar. Italiaans en Chinees. In elke straat van Dakar is wel een aluminium werkplaats waar ramen en deuren worden gemaakt. Je hebt alleen maar een goede zaag en een paar schroevendraaiers nodig om een bedrijfje op te zetten. Circa 5% van de verkrijgbare profielen komen daadwerkelijk uit Italië. De rest uit China. Bijna elke alu shop eigenaar zegt dat zijn aluminium uit Italië komt. Waarom? Omdat de kwaliteit gemiddeld 75% hoger is. De prijs dus ook! Als ik de alu shophouder een stuk echt Italiaans raamprofiel laat zien dan moet hij toch schoorvoetend toegeven dat zijn materiaal beduidend minder van kwaliteit is.

Deze jokkebrokkerij is alom te vinden in Senegal. De laagste kwaliteit voor de hoogste prijs aan de man brengen. Een copy poloshirtje uit China heet altijd een ‘LaCoste’. Alles wat niet gekopieerd mag worden is hier te krijgen. Tot aan medicijnen toe. De enorme bankstellen en fauteuils komen qua design zo uit de Donald Duck uit de jaren 50. De scharnieren en sloten zijn gemaakt van rottig scrap metaal en roesten binnen 6 maanden de deur uit. Bijna 80% van al het huisraad komt uit China. Meubels, gereedschappen, machines, keuken apparatuur, stopcontacten en plastic plastic en nog een plastic. Behalve dan de potten en pannen van omgesmolten frisdrank blikjes, die worden in Senegal gemaakt. Daar worden de Hollandse aardappels en Thaise rijst in gekookt.

Vergeleken wat hier zoals te koop is biedt bijvoorbeeld IKEA kwaliteit die ongekend is. Opvallend is echter de grote afwezigheid van IKEA in Afrika en Zuid Amerika. In Europa, Amerika, Japan, Taiwan enz. *zie kaartje. Kopen de gezinnetjes, jonge koppels en gescheiden mannen(in Duitsland heet scheiden ook Auf Ikea Umsteigen) gehele interieurs. De komst van een IKEA zou een enorme revolutie veroorzaken in Senegal.

In Senegal zijn nauwelijks goedlopende beroepsopleidingen. Laat staan dat het land hierdoor aantrekkelijk is voor buitenlandse investeerders. Want goed opgeleid personeel is de basis van elke economie. Al die timmermannetjes alhier zouden er een geduchte concurrent bij krijgen. Iedereen die hier een schroevendraaier omhoog houd roept dat ie elektricien is of IT specialist. Mannen met een waterpomptang zijn opeens loodgieters of automonteur. Net zoals de meeste medewerkers van IKEA interieurspecialist worden genoemd.

Education For All is dus wel een heel leuk idee maar Jobs For All zou een waardige opvolger kunnen zijn voor het in 1990 opgestarte wereldplan om ieder kind op school te krijgen. En wie trekt IKEA over de brug naar Afrika? Als IKEA eenmaal hier is volgt vanzelf wel de vraag naar hogere kwaliteit.

Geven is een hormonale kwestie

2009-12-19T10:23:00.006Z

Iedereen die wel eens in ontwikkelingsland op vakantie is geweest kan er over mee praten. Tijdens het koffers inpakken houd je er al rekening mee dat de misschien maar de helft terug gaat komen. Wonen en werken in een ontwikkelingsland is een stapje hoger in het leren omgaan met de voortdurende vraag naar geld en goederen. Geld of goederen geven of uitlenen aan de bewoners van een ontwikkelingsland wordt helemaal spannend. Je moet maar zien dat je het geleende terug krijgt of dat de gift aan het afgesproken doel wordt besteed Het lenen verloopt meestal bijzonder vlot maar het terug krijgen kan soms uren, weken, maanden, jaren duren.

Geven is ook in Senegal een bijzondere zaak. De stellingen van Johannes Calvijn zijn immers nooit op een Moskee deur geplakt. Maar de Koran is daar veel duidelijker over. Geven is het hoogste goed in alle opzichten. Het kan zijn dat de verwarring is ontstaan toen Mozes (weet iemand zijn achternaam?) met drie kleitabletten aan de afdaling begon en er één tablet is gevallen waardoor er maar 10 geboden over bleven. Waar precies het ‘geef gen’ in onze chromosomen zit weten de wetenschappers nog niet. Zelf vermoed ik dat het rond de pijnappelklier zit omdat bij het woordje geven ook pijn en klier betrokken zijn. Vlakbij de pijnappelklier zit een ander leuk ding, de hypofyse. De hormonen die ‘geefgedrag’ veroorzaken worden daar geproduceerd.

Het tegen je zin iets geven is toch geven. Daar zit dus een conflict in. Geven en conflicten zijn dus met elkaar verbonden. Innerlijke onrust ontstaat al bij de vraag om te geven, de hormoonhuishouding zorgt er dan vervolgens voor of jij je goed of rot voelt na een ‘geef moment’. Dat sommige mensen zo’n geef moment een ‘gebaar’ noemen kan ik maar moeilijk begrijpen. Met de woorden over-handigen kan ik wel leven. Gebaren worden meestal gebruikt om paringsgedrag aan te kondigen of om iemand duidelijk te maken dat hij een eikel is. De pijnappelklier zorgt er echter wel voor dat ‘gebaren’ worden waargenomen door de ogen. Dus iemand iets zien geven aan een ander kan bij de waarnemer ook tot geefgedrag leiden of tot kritiek op de gever.

Dat fondsenwervers over psychologisch en anatomisch inzicht moeten beschikken mag uit bovenstaand wel blijken. Er zijn twee typen fondsenwervers. Betaalde en onbetaalde fondsenwervers. De betaalde fondsen wervers maken een ‘deal’ en laten zich dan vervolgens betalen voor hun acties. Als het lukt met die deal dan hebben zij zich bewezen. Als het niet lukt dan zat de ‘geef markt’ tegen. De onbetaalde fondsenwervers maken geen deal. Zij gaan zich ‘inspannen’. Voor de onbetaalden is het belangrijk dat er naar hun ervaringen wordt geluisterd. Vooral als het om fondsenwervers voor Afrika gaat. Wat zij allemaal te horen krijgen naar aanleiding van hun ‘geef verzoek’ is vaak niet mis.

Afrika is een verloren continent. Afrika is 100% corrupt. Zij moeten hun eigen problemen maar oplossen. De natuur zorgt wel voor een oplossing. Ach al dat geld wat aan de strijkstok blijft hangen. Er worden honderden redenen opgenoemd waardoor het geef moment niet door zal gaan.

Als je niets hebt kan je ook niet geven dat mag duidelijk zijn. Als je net genoeg hebt valt er ook weinig weg te geven. Als je meer dan genoeg hebt dan willen bevraagden opeens gaan onderhandelen. Dus kennelijk is er sprake van een ‘geef handel’. De emotioneel sterkere wint het dan meestal vaak ondersteund met bijvoorbeeld foto's die de pijnappelklier flink laten jeuken. Een goede fondsenwerver met een ok verhaal komt iets halen zonder te betalen en dat is toch knap werk. Gevers kunnen daar wel eens jaloers op worden. Maar jaloezie is tijdverlies. We moeten dat geven natuurlijk niet te gek maken. Scheepsladingen met oude computers die na 6 maanden op Afrikaanse vuilnisbelten zonder ‘scrap’ mogelijkheid zouden verboden mogen worden. Of vliegtuigen vol met ontwikkelingswerkers op weg naar een armoede conferentie?

Mijn Kerstwens voor iedereen? Dat iedereen goed voor zich zelf kan zorgen. Let dus ook goed op je geefgedrag. Zorg er voor dat je pijnappelklier en hormonen op de ‘plezier stand’ staan als je denkt te gaan geven of te ontvangen. Denk wel goed na voor dat je iets geeft en verhef het geven tot een soort zelfontwikkelde kunstvorm waar ook jij zelf net zoveel plezier beleeft als de ontvanger. En je geld aan een Bank ‘geven’ heet toch 'laten beheren'. Wie zei toch berouw komt na de zonde?

Tabaski, schapen en Catherine Keyl

2009-11-26T13:31:00.003Z

Tabaski is te vergelijken met de Kerstdagen in Nederland. Tamkharit het Islamitisch nieuwjaar is pas over een paar weken. Er hangt ook dit jaar rond Tabaski een gezellig nerveuze sfeer in Dakar en omstreken. De kleermakers draaien overuren. De schapen worden gewassen en naar de verkoopplekken versleept. Er wordt druk gespeculeerd over de prijzen. Vermoedelijk gaat het over bijna een miljoen schapen die naar de eeuwige slachtvelden gaan vertrekken. Samen met de nieuwe kleding voor alle gezinsleden en de schapen maar ook de bijproducten zoals suiker, groenten, rijst enz. is Tabaski ook het duurste feest van het jaar. Vooral de polygame mannen hebben het uitzonderlijk zwaar. Zij moeten immers 2 tot 4 vrouwen met gezinnen van alle boodschappen voorzien.

Onlangs stond er een goed geschreven artikel in het blad DakarLife over polygamie. De kleurrijke statistieken gaven aan dat 51% van de mannen vanwege de sex een vrouw er bij nemen en 49% van de vrouwen het deden voor het geld. Het opwindende aan deze statistieken is het groot verschil in opvatting en motivatie om mee te doen aan een polygame situatie tussen de mannen en de vrouwen. Er is bij vrouwen ook angst om ‘over’ te blijven. De meeste jongeren onder 25 kiezen echter heel duidelijk voor het leven met één partner en hooguit twee kinderen. Er is dus een verschuiving waar te nemen in de tradities. Binnen deze groep zijn er weer velen die de voorkeur geven aan een witte man of vrouw. Als ik zelf vraag aan de jongeren waarom de keuze voor wit dan is meestal het antwoord. ‘Nou, die zijn beter’. Hiermee wordt niet meteen bedoeld in bed. Witte mensen zijn in hun ogen betrouwbaarder en geven meer economische zekerheid.

In Nederland wordt er momenteel druk geroddeld over een artikeltje van Catherine Keyl. Dat gaat over sex met jonge West Afrikanen met oudere vrouwen uit o.a. Nederland die kennelijk van schapenvlees houden. Nu is het wel zo dat als je urineert terwijl je in de oceaan staat er een ontzettend kleine kans is dat je door je eigen urine wordt geraakt. Dit beeld is ongeveer vergelijkbaar met het ‘taboe’ doorbrekende artikeltje van Keyl. Zoals gewoonlijk zet het Afrika wel weer op de verkeerde manier in de picture. Dat had Catherine natuurlijk kunnen weten maar de kost gaat voor de baat uit. We hebben een foto van Catherine afgedrukt en aan veel jongens vanaf 14 laten zien met de vraag .... stel ..dat zij iets van je wil ...wil jij dan ook? ‘Echt niet’ was veelal het antwoord. Of no way, te oud! Het kan niet aan de foto gelegen hebben want daar was behoorlijk op gephotoshopt. Catherine spoort in haar stukje maar meteen de grotere hulporganisaties aan om iets te gaan doen tegen de voorkeur van haar vriendinnen. Alsof die grotere organisaties niet iets beter te doen zouden hebben, of? En hoe geef je 'hulp' aan een jongen die het met een oudere witte vrouw heeft gedaan?

In Senegal bezoeken ongeveer 650.000 toeristen per jaar de verschillende gebieden. Met meer dan 700 kilometer kustlijn is er ook veel te genieten. Het is meestal wel te heet voor kruidige sex met loslopende jongeren. Toch zullen er beslist wel een paar eenzame mannen of vrouwen bij zitten die zich (willen) laten verleiden tot een relatie met een Senegalees. Over het algemeen lopen die relaties niet zo heel mooi af. Cultuurverschillen, wederzijdse verwachtingspatronen, ruzie over geld of te weinig aandacht, de grote afstand. Het percentage geslaagde relaties is relatief laag maar ze zijn er wel. De vriendinnen van Catherine zijn niet van het type die in een eco hutje op het strand van Senegal vakantie vieren. Die hebben geld. En logeren in de betere Hotels. Daar lopen geen losse 14 jarigen rond met een grote bobbel in een te kort broekje behalve als het van hun moeder mag. Dus als die vriendinnen sex hebben met zo’n jongen dan zal dat wel bij hem thuis zijn of zo. Of in een onbewaakte zandkuil. Daar lig je dan met je PC Hooft straat bikini op je knieën en je Prada tas onder hand bereik. Of kan het zijn dat Catherine voor de gek is gehouden door jaloerse vriendinnen en dat zij een valkuil voor haar hebben gegraven?

Doe mij even géén geloof svp

2009-11-19T11:25:00.011Z

Mijn buurman van verderop is verleden week naar Mekka vertrokken. Ik had wel meegewild uit nieuwsgierigheid maar ik ben nog niet voldoende bekeerd zij hij. Maar ik zou wel alles mee hebben volgens buurman. Daar schrok ik wel een beetje van. Zou ik dan toch als een moslim overkomen binnen de gemeenschap alhier? Of ben ik soms té aangepast. Een verplichte inburgering cursus van negen maanden heb ik hier nooit hoeven doen. Rond lopen in lange gewaden met een bidketting doe ik ook al niet. En eigenlijk wind ik mij best wel vaak op over het gebrek aan kennis van de Koran onder de bewoners. Ondertussen weet ik dat men hen dat niet kwalijk kan nemen. Het merendeel van de bevolking leest en schrijft niet zo goed. Laat staan dat zij de oude Arabische teksten kunnen lezen. Die krijgen zij door de Imams en Oustaches (Koran onderwijzers) uitgelegd. In hoeverre daar weer eigen interpretaties bij zitten is niet geheel duidelijk.

Onlangs was ik op de lokale kleine zwarte markt van Yoff medicijnen aan het kopen voor zieke Talla P. Werd begroet door een van de Imams die onze wijk rijk is. Hij bedelt wel eens om geld voor zijn Moskee. Hoe het met mij ging en met mijn werk en zo. Vriendelijke man. Had toch een vilein vraagje aan hem. Iman hoeveel profeten staan er in de Koran beschreven? Nou.... dat zijn er heel veel was het antwoord. Omdat ik dwangmatig ben wilde ik het precieze aantal van hem weten. Hij begon te tellen op zijn vingers en namen te noemen. Hij kwam tot circa zeventien. Dat zijn er dus acht te weinig. Nou weet ik dat hij diabeet is dus er valt hem niets kwalijk te nemen. Toch kon Imam het niet nalaten mij te vragen of ik al moslim ben geworden. Volgens hem kende ik de Koran al voldoende.

Al heel vroeg heb ik geleerd dat je boodschappen bij AH kan halen. Geloven doe je in de Kerk en als de pastoor begint te zingen valt de Kerk in. Door toeval of niet kwam ik op heel jonge leeftijd in aanraking met de Antroposofen. Eerst dacht ik dat een volkomen dronken architect zijn zin had doorgedreven toen ik de gebouwen zag. Later leerde ik dat het om een ‘organische’ bouwstijl zou gaan. Zij hebben ook een eigen kerk. De Christengemeenschap. Mijn oudere broer trouwde in zo’n Kerk. In de jaren zestig te Rotterdam. Hij stond daar met splinternieuwe zwarte huurschoenen zoals je die in de Suske en Wiske ziet afgebeeld. Zijn hoogblonde vrouw kwam uit de Bible Belt rond Ermelo. Zij droeg een leuke Indiase outfit. Dat was toen heel alternatief. Zij werden omringd door grote kabouters met groene puntmutsen en achter mij hoorde ik de moeder van de bruid zachtjes weeklagen. “Stenen voor brood, stenen voor brood”.

De Theosofen hadden ruzie gekregen met Rudolf Steiner in Berlijn en die is toen voor zichzelf begonnen. Dat werd de Antroposofie. De Theosofen hadden een soort Soefi beweging met een ‘geheime leer’ en zo. Dat was eind 1800 heel erg in. Wie er het eerst zijn begonnen weet ik niet precies. Maar het Soefisme in Senegal stroomt flink door de aderen. Het was ook niet zo moeilijk om het Islamitische gedachtegoed inclusief het Soefisme vanuit Noord Afrika in West Afrika te verspreiden omdat e.a. mooi aansloot op de lokale religies. Tolerantie is hierbij het sleutelwoord.

Een van de leukere aspecten van een geloof hebben zijn de gebouwen. Als je het vroeger goed aanpakte dan had je na een paar jaar altijd wel een groep mensen om je heen die een gebouw voor jou en je gedachtegoed wilde neerzetten. In de jaren 20 van de vorige eeuw kreeg Krisnamurti, die door de Theosofen was ontdekt als de nieuwe verlosser zelfs een heel mooi kasteel tot zijn beschikking in Ommen. Toen Krisnamurti er schoon genoeg van had. Heeft hij de orde zelfstandig opgeheven en het kasteel verlaten nadat hij het volgende had verklaard. “Waarheid, zeg ik u, is een land zonder paden,dat langs geen enkele weg, door geen enkele godsdienst, geen enkele sekte, valt te bereiken”. Hij was toen circa 34 jaar oud.

Dat hele theater rond Jiddu Krisnamurti was in 1909 begonnen op het strand van Adyar in zuidelijk India. Daar werd hij ‘ontdekt’ door Mijnheer Leadbeater die samen met Juffrouw Annie Besant de Theosofische beweging groot hebben gemaakt. Jiddu was net 14 jaar oud. Na enige tijd werd hij naar Londen vervoerd. Om aldaar een scholingsweg te ondergaan die hem geschikt zou maken in zijn rol als ‘verlosser. Er is toen maar meteen een nieuw geloof bijgeregeld. De afscheidswoorden van Krisnamurti zijn mij altijd bijgebleven toen ik zelf zo rond de 34 jaar oud was. Net als Krisnamurti voelde ik mij bevrijd en ben op reis gegaan. Met in mijn tas zijn boek 'ontwakende intelligentie'.

100 jaar na Adyar zat ik op het strand van Yoff. De oceaan is net als de mensheid, hij komt naar je toe en gaat dan weer van je weg. Het was eb. Rechts achter mij staat het grote gebouw waar een belangrijke religieuze leider sinds vele jaren ligt opgebaard. Twee jongens kwamen naar mij toe hollen. Je moet komen, je moet komen, Talla P. is heel erg ziek. In het smerige kraakpand lag Talla van 14 op een matje. Meer dood dan levend. Het was al meer dan een week zo. Geen geld voor een bezoek aan de kliniek. Want die schrijven dure lijsten met medicijnen voor waar zij dan weer een percentage van krijgen. Talla was zeer afgevallen en hij was al zo mager. Volkomen slap en met hoge koorts, op sterven na dood. Zij waren al naar de Marabout geweest maar Talla werd nog zieker van het kruidendrankje. Ook was er voor hem gebeden in de Moskee. Omdat Talla bekend staat als een hoog spiritueel kind met bijzondere gaven.

Al meer dan een week is Talla nu bij ons. Hij begint heel langzaam op te knappen. Toen hij lag te ijlen tijdens zijn hoge koorts aanvallen en dan bezweet wakker werd. Staarde hij mij met grote ogen aan. ‘ik wil geen transfusie’. De gedachte was wel door mij heen gegaan. Maar gezegd heb ik het hem niet. We hebben een deal gemaakt, Talla en ik. Hij krijgt geen transfusie als hij ook zelf tegen zijn ziekte vecht. Talla vindt het een prima deal. Hij voelt zich bevrijd. Volgende week wil hij weer naar school. Hij wil alles zelf leren en hij hoeft absoluut niet naar Londen of Mekka. Dat ook ik een schoolgebouw wil hebben voor onze zwerfkinderen is geen nieuws. Voor mijzelf heb ik het niet nodig. En mijn naam hoeft er ook niet op. Want daar geloof ik ook niet in.

Stenen schuiven in Senegal

2009-11-07T10:59:00.009Z

Stenenschuivers zijn mensen die graag beleggen in onroerend goed en volgens bladen zoals Quote daar heel veel geld mee verdienen. Die voorkeur zal wel weer genetisch bepaald zijn. Megalithisch geschuif met stenen heeft nu plaatsgemaakt voor Mega bouwprojecten. Stenen schuivers zitten nu in mooie kantoren. Vroeger was dat niet veel anders. Een paar duizend jaar geleden zaten de stenenschuivers in Drenthe in een hut met plaggen als dakbedekking en namen toen beslissingen over het aanleggen van Hunebedden. De ijstijd van circa 150.000 jaar geleden had die enorme stenen ook in Drenthe achtergelaten. En als je er samen heel lang naar kijkt begint er toch een soort handelsgeest wakker te worden. Dat jaren later schrijver Anne de Vries Bartje liet zeggen ‘ik bid niet voor bruine bonen’ zegt wel iets over het doorzettingsvermogen van de het oude volk uit Drenthe.

Sering is 12 jaar oud komt uit de Sine delta in Senegal. Na jaren op straat en ‘avonds leren bidden in het Arabies woont hij nu in een kinderhuis. Hij ziet er niet uit als een afstammeling van stenenschuivers uit zijn voormalig woongebied. Hij is broodmager en heeft altijd een riem nodig om zijn broek op te houden. Sering is misbruikt en veel geslagen omdat hij niet heeft gebeden zoals zijn leermeesters hem voorhielden.. Vermoedelijk ook omdat hij zo koppig kan kijken en ook vraagt waarom hij iets moet doen en waar het goed voor is. Een kritische geest dus.

Omdat zijn eigen verleden niet bepaald een aaneenschakeling is van gelukkige momenten. Hebben wij bedacht om hem een geschiedenis te geven. In zijn voormalige woongebied vind je ook cirkels met stenen. Vermoedelijk liggen daar ook hooggeplaatste bewoners onder. En met zo’n grote steen op je graf bleef je kennelijk langer bij de overlevenden. Sering weet wel iemand die hij meteen onder zo’n steen zou willen leggen. Toch is hij niet haatdragend in tegenstelling tot andere vaderloze figuren.

Sering is nu geïnteresseerd in de oudheid en de oude Vaders. Hij kijkt graag naar de weinig plaatjes over de stamhoofden en ziet daar toch dingen in die hem inspireren om zich anders en meer als een kleine prins te gaan gedragen. Die zijn immer best wel behoorlijk opgevoed. Dat er in zijn gebied geen bruine maar groene bonen worden verbouwd is dus niet zo’n groot verschil met wat Bartje niet lustte. Sering is nu iemand. Hij is uit de huid van de verschoppeling gekropen. Of hij later een Koninkrijk zal beheren hangt ook een beetje af van de stenenschuivers in Nederland. Namens o.a. Sering gaan wij er een paar aanschrijven. Eens kijken of zij een steentje bij willen dragen aan ons nieuwe schoolgebouw. Misschien dat het oude gezegde ‘stenen voor brood’ in een nieuw daglicht komt te staan.

Iboulaye woont nu in het paradijs en niet meer in Dakar

2009-10-29T11:03:00.009Z

Terwijl de zorg voor ouderen en kinderen in Nederland op een slimme en vakkundige manier wordt uitgehold door kennelijk jongere mensen die nu al weten dat zij het later wél kunnen betalen. Wachten de ouderen en kinderen in Senegal niet zo lang op het zorgpakket. Het merendeel van de ouderen in Senegal verruild de droge zandgrond voor het beloofde paradijs ruim voor hun vijf en zestigste levensjaar. Trouwens, als je het in Nederland wel kan betalen moet je als oudere veel geduld hebben om geholpen te worden. Dat heet kwaliteitsmanagement. Een lang woord waar je een gezonde adem voor nodig hebt. Of moet dat woord als een zucht uitgesproken worden.

Iboulaye is als laatste van negen kinderen uit vrouw drie geboren. Vader is een belangrijk man. Elke ochtend gaat hij in een uniform iets regelen in de haven. Zijn huis heeft vijf kamers. In drie kamers wonen vrouw een tot en met drie. In kamer vier die wel een deur heeft, slaapt Vader. Zijn 18 kinderen slapen in de vrouwen kamers. Behalve de vier grote jongens. Die slapen in de woonkamer. Buiten is een douche van golfplaten. De jongens hebben een belangrijke taak. Later dienen zij voor hun ouders te zorgen. Zij mogen daarom vaker douchen dan de andere kinderen. Als de water rekening tenminste betaald is. Want 22 bewoners en drie geiten gebruiken behoorlijk wat water.

De Moeder van Iboulaye kwam een paar dagen na zijn geboorte om een zuigfles vragen. Wij vinden Moedermelk goed en goedkoop. Maar Moeder zei dat Iboulaye een probleem met drinken had. Waar is de baby dan? Moeder keek bedrukt naar beneden. “Hij huilt altijd en ik ben nu even weg om bij te komen”. Kom vanavond maar langs met Iboulaye dan kijken we wel even. ’s Avonds rond negen uur, het was al donker kwamen Vader en Moeder. Iboulaye huilde zachtjes en ik hoorde hem door de stof heen hijgen. Hij was klein en woog heel licht. Te licht eigenlijk. Hij had een mooi rond voorhoofd maar niet zoals gebruikelijk een groot achterhoofd. Zijn ogen waren groot en de pupillen stond op zeer wijd. Onder zijn brede neus zat een flink gat in het midden. Iboulaye had een ‘bec de lièvre’ een hazenlip dus.

Met een plakbandje over het gat en een groter gat in de speen van de zuigfles kon Iboulaye eindelijk eens een volle maaltijd genieten. Moeder was gerustgesteld. Toen Ibou in slaap was gevallen deden wij zijn vestje wat opzij. Hij had een kort en hoog zittend borst been. Dat zag er niet goed uit. Hij zou moeilijkheden met ademen houden. Voor zo lang als het duurde. Moeder vroeg of Ibou gerepareerd kon worden. Een paar dagen later had ik het antwoord. Ja, het kan als Ibou ouder is en een goede conditie heeft en het kost veel geld. Moeder leek verheugd. Maar het slechte nieuws moest nog komen. Iboulaye zou niet lang leven. Dat kan niet zonder achterhoofd en dat hoge borstbeen. Moeder huilde zachtjes.

Omdat wij het kind nu kenden konden wij met Moeder afspreken dat Ibou overdag ook bij ons kon komen huilen. In de slaapkamer was het overdag rustig en hij vond de blauwe gordijnen heel mooi als de zon er overdag doorheen scheen. Toen hij een paar maanden oud was en na een flinke longontsteking was hij weer vaak terug op het grote bed. Ibou was vaak onrustig. Maar van Mozart werd hij rustiger. Als de CD aanstond kon hij heerlijk luisteren en naar het gefilterde blauwe licht van de gordijnen turen. Vader vroeg op een avond na diep nadenken of het soms aan zijn geslachtsdeel zou hebben gelegen waardoor Ibou 'zo' was. Natuurlijk zei ik. Je hebt je plicht gedaan na 18 kinderen en dit is een zéér duidelijke boodschap van God. Vader knikte. Iboulaye is bijna vijf maanden oud geworden. Nadat ik de lichte kreukels op het bed had recht getrokken heb ik ’s avonds op het strand een nieuwe ster aan de donkere lucht gezien. Ik zucht nog weleens zoals Ibou dat kon doen als er weer eens over 'zorgmanagement' wordt gesproken.

Een Talibe is geen Taliban in Senegal

2009-10-22T10:56:00.015Z

Talib is het woord voor theologie student. Talibe of Taliban is het meervoud. Terwijl men zich in ontkerkelijkt Nederland terecht of onterecht drukt maakt over de mogelijke invloed van de Islamitische religie op de samenleving werken de Taliban aan de uitbreiding van hun wapenarsenaal met geld wat wordt verdient met de papaverteelt. In de jaren 70 werd dat ook met groot succes in de Golden Triangle gedaan. Met de opbrengsten werden toen wapens gekocht van de Russen en Chinezen om de Amerikanen bezig te houden in Cambodja en Vietnam. Alhoewel de naam Taliban overeenkomt met het in Senegal gebruikte woord Talibe is er een groot verschil met wat beide doelgroepen zoal doen op een gewone werkdag.

Talibé zijn kinderen tussen de 5 en 16 jaar die op straat bedelen om eten en geld. Zodoende kunnen zij hun verblijf bij hun Meester (Oustache of Marabout) betalen. Omdat bijna de helft van de bevolking analfabeet is met daarnaast weer een grote groep die half analfabeet is, zou een Daklozenkrant in Senegal geen schijn van kans maken. Zo'n krant zou de grote verschillen in opvatting als het gaat om de letterlijke teksten uit de Koran ook niet kunnen overbruggen.Maar zou wel geschikt zijn om de exploitatie van deze kinderen tegen te gaan.

De dictaten van sommige fundamentalistische Arabische religieuze leiders bereiken Senegal wel maar worden weinig overgenomen. Meestal gecombineerd met hun ontwikkelingsgeld wordt er wel eens een wet aangepast. Bijvoorbeeld als het gaat om homosexualiteit. Het is sinds een paar jaar wettelijk verboden in Senegal. Zo'n aanpassing van de wet kan wel een nieuw viaduct of renovatie van een moskee opleveren in Dakar. Misschien wordt dat viaduct over 25 jaar wel een homomonument als de ook door Senegal erkende universele rechten van de mensen in een kast worden terug gevonden. Ik weet het niet.

Mijheer Wilders en Mijnheer Tariq Ramadan in Nederland gebruiken de zelfde communicatie techniek die sommige religieuze leiders in Islamitische landen gebruiken of indertijd Anton Mussert met zijn NSB. Die schreef ook niet voor dat hij sprak. Het is die gelijkhebberige 'ik weet echt waar ik het over heb' toon van beide heren die irriteert. Toch moet je goed naar ze luisteren en hun uit laten praten want voordat je het weet ben je het wél met hun eens. Dat gebeurt hier ook in Senegal. De broederschappen van de Mouriden, Tidiane en Layene zijn machtige instrumenten die veel invloed uitoefenen op de landelijke politiek en het stemadvies van de geestelijk leiders wordt algemeen aanvaard.

Niet dat er geen Gordon achtige types in Senegal zouden zijn, je ziet ze regelmatig op TV en iedereen weet het. Leuk met je vriend trouwen is er echter niet bij alhier. Dat is misschien maar goed ook. Want als getrouwd stel heeft over het algemeen een van de twee meestal niet veel in te brengen. En je partner neemt er zo een nieuwe partner bij als je niet oplet. Polygamie is immers bijzonder populair in Senegal. Een voordeel als stiekem en discreet samenwonend vriendenstel is dat geen van beiden zonder clitoris rond behoeft te lopen. Bij lesbische stellen zou dat wel eens anders kunnen zijn maar over hen wordt helemaal nooit geschreven in Senegal dus ook niet in het wetboek. Het 'snijden in de roos' is inmiddels wel wettelijk verboden. Dus het gebeurt alleen nog in de gebieden waar de wet nog niet bekend is of waar grootmoeder de lakens uitdeelt.

Toch moeten de Senegalezen weinig hebben van fundamentalisme zoals onder de Taliban. De broederschappen in Senegal neigen met name naar het Soufisme van de Idrisiyya uit Marokko. Dat is niet meteen slecht nieuws. Het accent ligt hier meer op het spirituele 'samen' zijn en dat de wereld meerdere religies kent die allen een gezamenlijk doel hebben maar natuurlijk het liefst de Islam. De 5% Christenen en Senegal hebben hierdoor nauwelijks last van onverdraagzaamheid.

President Abdoulaye Wade is naast Muselmane ook Macon (Vrijmetselaar). Hij wordt door de bevolking vaak glimlachend een Grand Macon genoemd omdat hij ook zo graag bouwt. Bijvoorbeeld aan het nieuwe monument op een van de twee heuvels die Dakar heeft. Ondanks de corruptie kan je toch vooruitgang waarnemen in Senegal. Het wegennet is aanzienlijk verbeterd waardoor de trek naar de grote stad veel vlotter kan verlopen. Anderzijds kunnen de vrachtwagens makkelijker naar het platteland sinds de regering heeft besloten dat er weer meer verbouwd moet worden. Met name de rijst uit Thailand moet weer plaats maken voor de lekkere Senegaleze rijst.

De Talibe in Senegal hebben het tussen al die wegenbouw activiteiten niet makkelijker gekregen. In hoeverre het Soufisme een oplossing voor de bedelende Talibe kan bieden is nog onduidelijk. Vrijheid van meningsuiting en de kinderrechten zijn nog niet echt goed geregeld voor de jeugd in Senegal. Daarvoor moet eerst de persvrijheid in Senegal nog onder de loupe gelegd worden.

Zinloze rituelen in Dakar?

2009-10-12T23:33:00.010Z

De traditionele genezers in Dakar, maar ook in de rest van het land hebben het altijd druk. Omdat zij over bijzondere krachten zouden beschikken en voor bijna alles een oplossing hebben. De wachtkamers van deze Marabouts zitten vaak vol en de lange wachttijden helpen de Marabouts aan nog meer klanten omdat veel van de cliënten aan elkaar verhalen hoe krachtig de behandelingen van de praktiserende Marabout zijn. Het zijn niet alleen mannen die dit bijzondere beroep uitoefenen. Er zijn ook een groot aantal vrouwen binnen dit vak werkzaam. Weliswaar meer op de achtergrond maar vaak zeer succesvol. Het merendeel van de behandelingen van Madame Fatou zijn gebaseerd op het uitvoeren van waarzeggerij gevolgd door rituelen en de dan noodzakelijke aanschaf van kruidenmengsels en of amuletten.

Een paar jaar terug heb ik met veel plezier een tamelijk warrig boek gelezen van Prof. Frits Staal. India kenner en filosoof. Drie bergen en zeven rivieren. Hij kwam op mij eerlijk over. Na twintig jaar studie van Indiase rituelen als wetenschapper moest hij vast stellen dat rituelen op geen enkele wijze helpen maar wel heel leuk kunnen zijn. Staal houd van objectieve kennis en helemaal niet van relativisme.

In een land zoals Senegal waar meer dan 35 verschillende talen c.q. dialecten worden gesproken is objectieve kennis overdracht vanuit de reguliere geneeskunde of psychiatrie geen gemakkelijke opgave vanwege het gebrek aan goed opgeleide artsen en psychiaters. Er wordt dan ook veelvuldig gerelativeerd. ‘Morgen wordt alles beter’. ‘Allah is Groot’. Het zal met dit voortdurende relativeren te maken hebben dat Senegalese samenleving over het algemeen overloopt van positivisme. Voor het ontwikkelen van depressies is weinig tijd. En je moet best wel rijk zijn om een flinke depressie te kunnen bekostigen of anders een prostaatvergroting behandeling. In Senegal kies je gewoon een (wens)droom, daar wordt dan aan vastgehouden en dan komt morgen alles goed.

Modou van 24 is een marskramer met een rood geverfde triplex koffer waar een plexiglas kijk venster in is aangebracht. Het koffertje van 60x40x20 centimeter zit vol met medicijnen waarvan meer dan helft in Nederland alleen op recept te verkrijgen zijn. Zijn handel koopt hij op een van de grootste zwarte markten van (copy) medicijnen in Afrika. In het nabij gelegen centrum van Dakar. Bij Modou koop ik maandelijks Chinese antiwormen kuren en Indiase penicilline tabletten voor onze jongens en de langskomende straatkinderen. Modou verkoopt ook veel poeders en pillen waar je grote spieren van krijgt en als je daar overheen bent dan heeft hij altijd een flinke voorraad goedkope Indiase Viagra, wat onder een zeer vergelijkbare naam wordt verkocht. De doosjes van goedkoop karton vermelden exact het zelfde bestanddeel als de echte Viagra (sildenafil). Verleden jaar nog had Modou een flink eczeem over zijn gehele lichaam. Bezorgd vroeg hij aan mij wat het probleem zou zijn. Zelf dacht hij beinvloed te zijn door een Marabout die betaald werd door zijn concurenten. Toen ik vroeg of hij sliep op een schuimrubber matras zonder laken ging er bij Modou een lampje branden.

Rituelen zijn vaak bedoeld als geruststelling of ook om het onbekende te begrijpen en te accepteren door volledige overgave. Als iemand plotseling komt te overlijden in Senegal dan wordt er bijna nooit een doodsoorzaak vastgesteld. Ook de echte dokter hoeft niet langs te komen. En ’s middags om vijf uur is de overledene al begraven. Daarna volgt er wel een reeks van langdurige en terugkerende rituelen binnen de familie en vriendenkring. Langdurige rouwprocessen ondergaat men hierdoor niet in eenzaamheid.

In hoeverre Modou en Madame Fatou een rol gespeeld hebben bij een langer leven of het overlijden van een van hun klanten zal nooit duidelijk worden. Frits Staal zou zeggen dat ieder mens onderdeel is van het universum en dus niet in een eigen cultuur of gemeenschap leeft maar dat rituelen en taal mensen bijeen houden in een eigen gebied. Dat is niet echt bevordelijk voor objectieve kennisoverdracht en daarom kunnen Madame Fatou en Modou ongestoord hun werk doen. Zo ziet Frits dat. Madame Fatou en Modou hebben gewoon hun werk gedaan in een land waar weinig wetenschappers, doktoren of psychiaters aanwezig zijn. Luisteren naar klachten en een oplossing bieden dat is het werk van Madame Fatou en Modou. Al is het maar voor tijdelijk.

Inwoners Dakar boos op kunstwerk

2009-10-08T23:27:00.005Z

Veel inwoners van Dakar zijn niet blij met het 23 miljoen euro kostende kunstwerk wat door President Abdoulaye Wade zo mooi gevonden wordt en door hem "statue de la renaissance africaine" is gedoopt. Wat het met een nieuwe Afrikaanse verlichting te maken heeft begrijpen veel Senegalezen niet. Wade heeft het natuurlijk een beetje afgekeken van de Franse Presidenten die tijdens hun ambstermijn ergens een kunstwerk mogen neer zetten. Bijvoorbeeld centre Pompidou in Parijs. Behalve boos en verdrietig over de manier van financiering met publiek geld, vinden veel mensen de gebeeldhouwde vrouw te bloot en te sexy. Wij zijn per slot toch Islamiten mopperde een Senegalese kennis die drie vrouwen heeft. Tijdens de enorme overstromingen deze zomer was er nauwelijks geld voor het leegpompen van de ondergelopen wijken. Ook het electriciteitsnet is aan volledige vernieuwing toe en energie uit opgehaald huisvuil lijkt helemaal geen onderdeel van de 'verlichting' uit te maken.

Senegal is door haar politieke stabiliteit altijd al een 'donor darling' geweest van de rijke westerse landen. Nog dit jaar heeft Obama een zeer flinke som aan Senegal overgemaakt. De bevolking weet het nu al zeker. Dit geld gaat niet echt gebruikt worden om het wegennet in het Noorden te verbeteren. En al helemaal niet aan verbetering van het onderwijs of sociale voorzieningen. Het onderwijs is eigenlijk geheel uit handen gegeven aan de prive sector. Publieke scholen zijn vergaarbakken van armlastige kinderen met voortdurend stakende onderwijzers. Is er eigenlijk wel iets leuk in Senegal zou men zich af kunnen vragen.

Ongezellig is het hier zeker niet. Men is gastvrij en nieuwsgierig. Er valt een hoop kleurrijk straatleven te zien en de erosie vanwege de oprukkende Sahara geeft het landschap een bepaalde sfeer die uniek is in West Afrika. De grenzen die op de kaarten worden weergegeven bestaan niet echt voor de West Afrikanen. De mobiliteit van de bevolking is enorm en grenzenloos. Iedereen heeft wel familie in een ander omringend land. Of vrienden die bezocht moeten worden. Door gebrek aan een werkgevende industrie of dienstverlening kunnen veel mensen tegen lage reiskosten vaak voor langere tijd op reis. Ook kinderen worden zeer makkelijk naar verre ooms en tantes gestuurd. Vooral jonge meisjes, die kunnen dan fijn helpen met de huishouding.

Witte mensen zijn overal welkom ook wel om oportunistische redenen. Vooral witte dames uit het westen hebben al snel veel huwelijks aanzoeken te verwerken. Dat de dames soms al dik over de vijftig zijn maakt de ranke jonge aspirant minnaars niet uit. Het idee op verbetering door een visa en het wonen in een ander land maakt de liefde alleen maar groter. Het nieuwe monument wordt niet ver van het vliegveld gebouwd. Er zal entree gevraagd worden om het beeld van dichtbij te mogen zien. Natuurlijk zullen er ook bankjes geplaatst worden. Mogelijk zien wij daar dan de fris getrouwde multiculturele echtparen hun laatste uurtjes in Senegal besteden voor dat het vliegveld naar het beloofde land vertrekt. De thuisblijvers hebben tenminste zicht op een beeldengroep waarvan de afgebeelde mensen wijzen op een land wat kennelijk ver voorbij de grenzen van Senegal ligt.

Mijn ouders zijn gek!

2009-10-08T17:35:00.007Z

Bay van 14 is een slanke Senegalese jongen met een soort mysterieus verlegen lachje en nog vaker een trieste blik in zijn ogen. Zijn buitengwoon stevig gebouwde tante kwam hem aanmelden. Haar schelle stem zou het goed doen op de visafslag van Yoff evenals de enorme zonnebloemen op haar traditionele Afrikaanse jurk. Bay stond wat slungelachtig tegen de muur geleund en staarde naar de patronen in de tegels. Zijn tante verhaalde over de grote zorgen en problemen die zij ondervond met Bay. Hij deed maar wat hij wilde, ging nergens naar school. En had geen enkel respect voor zijn ouders. Tante vertelde dat zijn ouders al jaren aan ‘de problemes mental’ leden, woorden als zware depressies en drankmisbruik worden zelden gebruikt. De moeder van Bay is de jongere zus van tante. De ouders van Bay waren door de zorgen en de grote armoede volledig ingestort. Het was daarom zo’n zware last voor tante om er naast haar eigen kinderen en een nieuwe echtgenoot met 8 kinderen ook nog de moeilijk opvoedbare Bay erbij te hebben.

Mijn ouders zijn gek! Zei Bay met een zachte schorre stem toen ik hem vroeg wat er gaande was. Heb jij het ook wat jou ouders hebben! Vroeg ik vriendelijk aan Bay. ‘Non’ was zijn kort en bondig antwoord. Wat is jouw probleem dan, waarom ga je niet naar school en help je tante niet? ‘Rien’ is het veel gebruikte stop woordje in het Wolof/Frans als je niet wil antwoorden of het antwoord niet weet. ‘Ik wordt er gek van zei tante onder tranen’ ook Bay begon te huilen. In Senegal is het niet echt stoer om je tranen de vrije loop te gunnen maar omdat wij niet tegen Bay te keer gingen brak er kennelijk iets bij hem. Ondertussen vertelde tante verder over het gedrag van Bay. Hij zou streken uithalen, boodschappengeld achter houden, dagen en nachten ops straat zwerven en vooral doen wat hij zelf wilde. Hij groeide op voor galg en rad.

Als je echter goed naar Bay keek zag je een veel te magere en onderontwikkelde lichaamsbouw met een onrustig maar hongerig bewegingspatroon. Hij heeft levendige ogen die voortdurend op zoek zijn naar actie. Bay heeft honger. Naar aandacht, warmte, duidelijkheid en structuur. Bay is zoals de duizenden ander die dagelijks in de steden van Senegal zichtbaar zijn. Bij het overleven in dit zich moeizaam moderniserende land hoort kennelijk ook de vluchtige troost die de komst van zoveel baby’s veroorzaakt. Deze baby’s zijn gemaakt tijdens korte momenten van samensmelting in benauwde donkere kamertjes in vaak onafgebouwde huizen. Er is geen enkele planning aan vooraf gegaan. Geld voor ‘protection’ is er veelal niet. En is niet elk kind een geschenk van Allah?

Inmiddels heeft Senegal een bewoners aantal van dik over de 12 miljoen mensen. De regering is trots op de jaarlijkse economische groei van 5%. Dat de bevolking jaarlijks jonger en jonger wordt en dat er een economische groei van 50% nodig om de kinderen een toekomst te geven is een politieke zaak dus wordt er niet over gesproken in een land waar zeer veel politieke partijen zijn die met elkaar gemeen hebben dat zij geen duidelijk programma hebben. Zo’n duidelijk programma zou ook een groot risico inhouden omdat je dan beloftes doet. Het is niet de politiek die regeert maar het zijn de religieuze en oude Soefi broederschappen zoals de Mouriden of de Tidianen die als het er op aan komt een duidelijk stemadvies geven aan hun volgelingen. Daar kan zelfs de (niet zo vrije) pers niet tegenop.

Positief aan dit alles is dat de jongeren in Senegal zich nu nog rustig houden. Zij hebben al lang kennis aan het internet en andere vrije media. Zijn veel beter op de hoogte van het wereldgebeuren dan hun ouders en zij waren het ook die enige jaren geleden terug voor de komst van Chinese handelswaar hebben gestreden. Door al die onderlinge handeltjes met Chinese Nokia’s, nep Apple iPod’s en veel andere copyware konden zij immers hun eten en schoolgeld betalen.

Bay doet het onderwijl helemaal niet zo gek! Hij was ouder- en stuurloos. Na veel vegen en andere strafklussen begon hij door te krijgen dat normaal doen ook normale reacties opleveren. Zijn zenuwtrekken zijn uit zijn gezicht verdwenen en hij laat merken een bepaalde handelsgeest en gevoel voor kwaliteit te hebben. Hij vindt onze oude Mac laptop mooier dan de PC laptop van de buren. Bay is aan het bijkomen en inhalen en komt er dus wel.

Een helderziend kind in Dakar

2009-10-02T09:16:00.012Z

M. is nu 11 jaar en woont sinds 18 maanden in ons huis. Hij is wat klein en heel slank maar fijn gebouwd voor zijn leeftijd. Zijn huidskleur is iets lichter dan de andere jongens. Zijn hoofd is ietsje groter in verhouding tot de rest van zijn lichaam. M. heeft grote ogen die veel op willen nemen. In de eerste maanden van zijn verblijf week de angst en onzekerheid nauwelijks uit zijn ogen en uit zijn lichaamstaal. Dat was goed te begrijpen. Zijn vertrouwen in de mensheid had al op jonge leeftijd flinke deuken opgelopen. Zijn Moeder had al eerder 5 andere kinderen gekregen en M. was een nakomertje waar eigenlijk niet op was gerekend. Zij heeft nog steeds een groentetafeltje op een van de meest smerige markten in een ghetto van Dakar. Haar huidige man is diabeet en kan nauwelijks werken. M. was leerling in een Koranschooltje. Daar werd flink geslagen. Eenmaal bij ons opgenomen knapte hij zienderogen op. Opvallend was dat M. nadacht voordat hij ging spreken. En als hij sprak dan wisten wij na verloop van tijd dat hij zelden onzin sprak en altijd doelgericht. Als je een hand op zijn schouder legde dan voelde je hem meteen verstijven. Ook huilde hij weleens stilletjes en zonder enige aanleiding.

Na enige tijd had hij ontdekt dat hij naast mij op een stoel mocht gaan zitten terwijl ik aan het werk was aan mijn bureau. Hij zat dan stil en soms uren mee te kijken zonder iets te vragen. Pas toen hij voldoende Frans had opgepikt in ons schooltje begon hij vragen te stellen. "William ben je boos?", waarom vraag je dat M.? "Nou je kijkt zo lang naar dat papier", dat is een stroomrekening M. en die vindt ik niet leuk. "Maar als je hem betaald hebt dan is alles toch weer goed". M. was duidelijk contact aan het leggen. Hij was begonnen met het proberen te begrijpen wie en wat voor persoon ik ben. Als ik M. iets vroeg dan gaf hij vaak geen antwoord. "ben je vaak geslagen op de Koranschool?" M. keek dan met grote ogen voor zich uit en zei dan "rien" het stopwoordje in het Frans als je niets kwijt wil. Toch schoof de stoel dagelijks ietsje dichter bij en op een dag voelde ik zijn schouder onder mijn arm aanleunen. Daar was ik zelf even "rien" van.

Er wordt in Senegal traditioneel enorm veel gepraat (waxtaan is Wolof voor discussie) daar is ook veel tijd voor. Er worden veel vergaderingetjes belegd en men praat vooral op een manier waarop je als spreker altijd het gelijk aan jou kant hebt staan. Het is ook een mooie manier om elkaar sociaal in de gaten te houden en te controleren. Als botte Hollander houd ik niet zo van dat geouwehoer. Vooral als de Koran erbij wordt gehaald dan gaan er bij mij een paar alarm bellen rinkelen. Er zijn gewoonweg veel Senegalezen die door het mengen van realiteit en fictie een grote puinhoop maken van een gesprek wat productief zou kunnen zijn. Dat de Koran en Bijbel de meest aangehaalde maar minst gelezen boeken in onze wereld zijn heeft kennelijk niet geleid tot het daadwerkelijk begrijpen van de inhoud. Allah wordt tijdens de discussies vele malen aangehaald en ook bedankt. Waarvoor is mij niet precies duidelijk. De kinderen die in Senegal opgroeien worden vanaf dag 1 geconfronteerd met een mengeling van animisme, de Islam en andere stam gebonden bijgeloven en verhalen van vroeger. Die verhalen worden vaal als een soort wetboek gepresenteerd.

De in Senegal gebruikte opvoedingstechnieken zijn een onduidelijke maar autoritaire mix van eigen tradities, Islamitische en koloniale invloeden. Hierdoor is er kennelijk geen methode ontwikkeld om kinderen voldoende aandacht en affectie te geven. Recht op aandacht en liefde verdien je pas als je een volwassen persoon bent. Onderwijs voor iedereen is de slagzin (maar je moet wel geld hebben)en als je de Koran goed kent dan heb je eigenlijk geen andere kennis meer nodig.

Er wordt in Senegal vaak meer geld uitgegeven (na langdurig ge-waxtaan) aan bezweringen door een Marabout/Medicijnman dan aan medicijnen die een kind gewoon beter maken. M. had veel kettingkjes met leren buideltjes (gris gris) om zijn heupen toen hij bij ons kwam. In elk leren buideltje zitten heilige spreuken of bepaalde kruiden. Het kunnen ook stukjes bot zijn van een bepaald dier of stukjes schors van een bepaalde boom. Omdat M. wat ziekelijk was werd hij zeer vaak naar de traditionele genezer gebracht. In donkere kamers met walmende stoofjes waarop brouwsels werden bereid en ook vaak een groot mes om ontzichtbare kerven te geven op armen, benen of andere plekken van het lichaam zit de medicijnman dan te prevelen, luistert naar de klachten en begint weer te prevelen. Pas na enige maanden had ik door dat M. van mij dacht dat ik een witte Marabout was. Hij zag mij immers vaak wonden behandelen. Maar omdat ik nogal langzaam besluiten kan nemen kijk ik eerst langdurig naar een wond of eczeem en kom dan pas in actie. M. dacht dat ik alvast een ritueel deed.

Soms zat M. naast mij of in de groepskring en zei dan opeens "Mijnheer S. komt straks langs". M. hoe weet jij dat? "rien" zij hij dan. Na 10 minuten stond Mijheer S. opeens voor de deur. Of "William mag ik mijn moeder bellen" waarom M.? "Ik weet het niet maar mag ik wel bellen nu". Het bleek dan dat zij al dagen ziek thuis lag. (thuis is een donker kamertje wat vaak onder loopt). Steeds vaker viel het op dat M. voorspellingen deed of zeer treffende opmerking maakte over iemands gedrag of stemming. Omdat de Kidz regelmatig eten en douchen en ook veel in zee spelen groeide M. flink en werd zelfs wat dikker. De leren veters met al die buideltjes begonnen te knellen. Een paar maanden terug kwam hij geschrokken mijn kamer in lopen. In zijn hand had alle buideltjes en riempjes die om zijn heupen hadden gezeten. Door slijtage en het dikker worden hadden zij allen losgelaten. M. was een beetje in paniek. Wat moet ik doen William? Leg alles maar in mijn medicijnkast dan kunnen de buideltjes daar verder helpen. Gelukkig vond M. dat een goed plan.

De laatste maanden is M. vrolijker en opener geworden. Zijn voorspellingen laat hij achterwege en hij speelt nu gewoon mee met de andere kinderen. Ik hoor hem vaker lachen en hij maakt ook zelfs een beetje ruzie. Als hij later groot is wil hij mij verzorgen want als ik oud ben dan kan ik volgens hem niets meer (helderziendheid?)!
Het zal je kind maar wezen. www.dakarkids.info

Andermans geld in Senegal

2009-10-01T14:11:00.005Z

Het uitgeven van je eigen geld of het geld van anderen uit Nederland is in Senegal een bijzondere kwestie. Ik verdien ongeveer 5% van de Balkenende norm maar daar is hier goed van te leven. Echt een lid van de ontwikkelingshulp industrie waarbinnen ongeveer 180.000 mensen werk hebben voel ik mij niet. Mogelijk heeft dit te maken met het feit dat ik nooit ergens lid van wilde worden. Diep in mij hart weet ik dat echter wel een klein beetje bij die club van 180.000 zit. De projecten waar ik aan meewerk in Senegal zijn immers voor 100% afhankelijk van gevers uit Nederland. Senegal doet nog niets in ons potje. Dat komt ook omdat men in Senegal nog niet zo goed weet hoe zij zich zelf kunnen helpen zonder hulp van buitenaf. Of worden wij voor de gek gehouden door die charmante Senegalezen?

De wereldwijde discussie over ontwikkelingshulp is zo breed omdat er honderden manieren te bedenken zijn om te helpen. Kleinschalig – grootschalig wat zou nou het beste zijn? Of helemaal geen hulp geven is ook een spannende optie. Zelden ga ik in discussie over de voors en tegens van het helpen. Als een klein kind net leert lopen dan gaat dat me vallen en opstaan. Als het hard valt en getroost moet worden dan help je het kind op de benen. Dat is een universele manier van hulp verlenen. En helemaal niet helpen is nooit een optie. Mensen die echt kunnen helpen zijn vaak gezonde mensen die het door omstandigheden goed hebben en als het een beetje meezit zijn opgegroeid met het besef dat delen met anderen zelfs onder de apen goed is geregeld. Al te lang nadenken over hulp doe ik dus niet. Het sadisme van de hulpverlener is mij vreemd (Jij moet mijn hulp aanvaarden want anders ... ).

Als de straatkinderen, bedelaars en moeders ‘s morgens in Senegal wakker worden is de eerste gedachte ‘waar haal ik eten vandaan’. Dat is in Nederland beter geregeld. Er zijn zelfs voedselbanken die feestelijk door lokale politici worden geopend. Die voedselbanken kunnen bestaan omdat er gewoonweg best wel veel ‘over’ is in Nederland. Ook in Senegal zouden de voedselbanken een enorm succes kunnen worden als er tenminste elders voedsel over zou zijn. Zoals eerder geschreven er zijn in Nederland gelukkig een groot aantal personen die mij en de Afrika projecten waar ik een steentje aan bijdraag voorzien van middelen en geld. Er zijn mensen bij die voor ons in Nederland bedelen waardoor er alhier in Senegal een grote groep kwetsbare kinderen niet hoeft te bedelen. Zij eten dus andermans geld op onder leiding van een Nederlander. De Senegalese regering vind het prima zo. Ik vind het pas echt leuk worden als onze projecten aanleiding gaan zijn voor andere Senegalezen om het ook zo te gaan doen. Zij zijn immers wel de eigenaar van de problemen dus ook van de oplossingen. Daar werken wij hier in Yoff hard aan.

De Nederlandse regering geeft als geen ander andermans geld uit. Er is zelfs een Balkenende ‘norm’ vastgesteld hoeveel geld van anderen je mag verdienen per jaar. Het NL budget voor ontwikkelingssamenwerking is voor 2010 gehalveerd. En omdat restant uit te geven is er weer een enorm ambtenaren apparaat nodig om dat te kunnen doen. De Nederlanders die belasting betalen en desondanks toch nog wat geld over hebben voor goede doelen doen het in mijn ogen echter beter dan de NL regering. De goeddoeners hebben er immers zelf voor gewerkt en maken in hun spaarzame vrije tijd ook nog eens centjes over naar een goed doel. Ondernemers die duurzaam willen ondernemen zouden met veel meer kennis van zaken ontwikkelingsprojecten kunnen begeleiden en het zeker beter doen dan een ambtenaren groepering. Na het opheffen van het Ministerie van Ontwikkelingssamenwerking kunnen de goeie ambtenaren vast wel een goede baan vinden bij die duurzame ondernemers! Of wordt er soms bedoeld dat ontwikkelingsamenwerking een zaak is van Overheid, Bedrijven en Particulieren. Waar vindt ik die toko die deze 3 bij elkaar brengt en op elkaar afstemt?

Mobieltjes & 'credit' in Senegal

2009-09-30T09:17:00.004Z

In het afgelopen jaar is het bedelen om mobieltjes wat minder geworden. De komst van concurrenten op de Senegalese markt hebben voor flinke prijsverlagingen gezorgd. Voor circa 20 euro kan je een pre-paid telefoontje met sim kaartje aan schaffen. Waar al die mensen het geld voor zo’n aanschaf vandaan halen is een raadsel. Mijn buurman die met zeven kinderen in een kraakpand woont heeft zelfs twee mobiletjes. Een paar weken terug zat hij buiten tussen al het drogende huisraad wat na een flinke regenbui door het lekkende dak van zijn huisje naar buiten gedragen moest worden. Opeens klonk er vanuit zijn Boubou (een grote overgooier met zakken voor mannen) het geluid van een mobieltje.

Enigszins in paniek taste hij al zijn zakken af in het ruime gewaad en haalde uiteindelijk twee mobiele telefoons uit zijn diepe zakken. Zij waren toen al tot rust gekomen en omdat buurman slechte ogen heeft en niet zo goed kan lezen drukte hij van beide telefoons de gemist gesprek knop in en deed aan elk oor een telefoon. Het was de linker waarin hij begon te praten. Uitleggen dat hij net te laat was. Dat het ondanks de regen goed ging met de familie en dat alle spullen aan het drogen waren maar dat hij nog geen geld had om het leningkje terug te betalen. Het gesprek duurde circa 5 minuten en kost dan circa 80 eurocent maar werd afgebroken omdat het ‘credit’ van buurman op was.

Vier jaar geleden hij had volgens de kinderen in de buurt een mobiele telefoon zo groot als een baksteen die op benzine gestart moest worden. Met zo’n touwtje alsof het een kettingzaag machine was. Hrungggg hrunggg riepen de kinderen dan om het startgeluid na te bootsen en holden dan gierend van het lachen weg. Buurman is na 20 jaar werken als vliegtuig schoonmaker zijn werk en opgebouwde pensioentje kwijtgeraakt toen de manager van de air company er met de laatste Senegalese miljoenen vandoor ging. Buurman raakte zijn huurhuis kwijt en de kinderen werden van school gehaald om naar de Arabische Koranschooltjes gestuurd te worden die nauwelijks geld kosten. 5 jaar geleden trok hij in de ruïne die nu hun huis is. Water krijgt hij van de buurman links en stroom van ons.

Van mij hoeft het niet, maar buurman begon uit te leggen waarom hij 2 telefoons had. Een voor familie contacten in het Noorden van Senegal en de andere telefoon voor de contacten in en rond Yoff. Een poging om het te begrijpen heb ik niet ondernomen. Er zijn sowieso heel veel onbegrijpelijk zaken in Senegal waar ik al lang geen moeite meer voor doe om deze te begrijpen. Mannen die met drie vrouwen getrouwd zijn al jaren geen werk hebben en 19 kinderen hebben waarvan er drie naar school gaan? En dan bij ons langskomen op het hulpspreekuur en tijdens het gesprek 3 keer gebeld worden om vervolgens 25 minuten keihard in gesprek te zijn (gesprekspartners zijn kennelijk ver buiten de stad woonachtig).

Toch merk ik dat buurman trots is op zijn 2 mobieltjes. Het geeft hem een beetje de status terug die hij jaren geleden kwijt is geraakt. Zijn zoon van 16 die al weer bijna 3 jaar bij ons woont en het goed doet op de middelbare school. Schaamt zich diep voor zijn vader. Soms haat hij hem en verwijt hem dan de armoede waar hij en zijn broertjes en zusjes in terecht zijn gekomen. Buurman kan daar weinig op zeggen. En mijn hand op de arm van de zoon is een schrale troost. Buurman heeft geen enkel 'credit' meer bij zijn kinderen.

Rijkdom en vuil in Senegal

2009-09-25T14:44:00.014Z

Alhoewel Senegal tot de armste landen ter wereld behoort rijden er in Dakar veel duur uitziende auto's rond tussen het aanmerkelijk oudere wagenpark. De nieuw lijkende glanzende bolides worden over het algemeen via Geneve en Antwerpen geïmporteerd. Het merendeel van deze voertuigen is circa 3 jaar oud of ouder. Een gebruikte VW Touareg van 2 jaar oud kost circa 25.000 Euro of minder. Een aantal jaren terug werd er een wet aangenomen om auto's ouder dan 5 jaar niet meer binnen te laten. Bedrijfswagens ouder dan 9 jaar werden ook de toegang ontzegd. Even een oud autootje opsturen uit Europa was er dus niet meer bij.

Er rijden in Senegal ongeveer 500.000 auto's en busjes van 5 tot 50 jaar rond. Auto sloperijen bestaan niet echt in Senegal. In de vele 'garages' worden de onderdelen tot op de rand van versleten nog hergebruikt. Wat er daarna over blijft gaat naar de oud ijzer handelaartjes die het vervolgens weer verkopen aan kleine smelterijen die er potten, pannen of ander ijzerwaren van weten te maken. Buiten de grote steden zijn soms enorme bergen met oud roest waar te nemen waar ook de oude computers,printers, batterijen, accu's en andere moeilijk recyclebare rommel tussen ligt. Veel kinderen gebruiken deze rokende vuilnisbelten als speelplaats.

De informele handeltjes in oud ijzer zorgen net als zoveel andere 'handeltjes' voor een zwakke maar aanwezige economie. De grote balen met oude kleding die wekelijks in de haven van Dakar aan komen of via Gambia min of meer gesorteerd binnen komen is vaak de oude kleding die in West Europa word weggeschonken. Op de markt in Yoff kopen onze Dakarkidz van hun kleding budget voor circa 5 euro een broek met hemd of T Shirt en als er nog wat over is een broekriem. De copy Nikes uit China kosten gemiddeld 8 euro dus voor circa 13 euro zijn de boys voor een tijdje een vlotte rapper. China doet het zakelijk overigens heel goed in Afrika. Europa laat hier veel kansen onbenut om handel en duurzame technologie aan de man te brengen.

Er leeft een kleine elite van circa 2% in Senegal die bijzonder rijk is. Daaronder is er een middenstand (6%) waar te nemen die veelal uit Libanezen bestaat of reeds lang zaken doende Senegalese families die het handelen met de Libanezen, Chinezen, Fransen, Arabieren goed beheersen. Dat er gemiddeld 12 personen zijn die meeleven van elk vaak laag en zuur verdiend salaris geeft een enorme druk op de werknemer die het salaris verdiend. Sparen is er daardoor niet bij en de Banken geven nauwelijks leningen aan landgenoten. Microkredieten aan polygame families is een verhaal apart. Daar kom ik later op terug.

De mondiale crisis is het laatste jaar voelbaar en zichtbaar. De meer dan 350.000 Senegalezen die buiten Senegal wonen sturen maandelijks minder geld en 'handel'. Ook de internationale ontwikkelingsprojecten trekken zich steeds meer terug. Er word aldus minder gegeten in de vaak grote gezinnen en het bedelen op de ernstig vervuilde straten neemt toe.

De rijken en de relatief kleine groep succesvolle middenstanders zijn de grootste vervuilers omdat zij ook de grootste consumenten zijn. De duizenden kleine detaillisten laten met name de plastic zakjes berg dagelijks met vele tonnen groeien. De winsten in hun kleine winkeltjes zijn laag er wordt met name wat geld verdiend aan het verkopen op krediet. Zeeppoeder, suiker, olie, kruiden, rijst, groenten, brood, vis of vlees worden in kleine hoeveelheden verkocht. De gezinnen zijn groot in Senegal en per dag zijn er al gauw 30 to 40 zakjes en tasjes nodig los van de plastic flessen.

De dakarkids (dakarkids.info) maken wekelijks een strook van 500 meter strand schoon en verzamelen dan ongeveer 300 kilo plastic. Het aangespoelde plastic komt veelal uit andere wijken waarvan de afvoerpijpen direct in ze zee uitkomen. De overheid weet dat het vuilverbranden, energie dus geld op kan leveren. De gesprekken hierover zijn al meer dan 20 jaar gaande.

Dakar, een verhaal apart!

2009-09-24T10:44:00.005Z

Persoonlijke impressies vanuit een boeiend land wat het zich zelf, haar bewoners maar ook de bezoekers niet makkelijk maakt.